آیا می‌ از فلسفه اسلامی در جهت مشاوره فلسفی بهره برد؟ – خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان _اخبار روانشناسی جزیره ذهن

به گزارش خبرنگار، عصر روز گذشته (یکشنبه ۱۳ اسفندماه) نشست مشاوره فلسفی و فلسفه اسلامی (امکان‌سنجی و ظرفیت شناسی) به همت گروه پژوهشی «فلسفه اسلامی» مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه به صورت حضوری و مجازی برگزار می‌شود.

سخنرانان این نشست محمدحسن یعقوبیان، عضو هیأت علمی دانشگاه شهید مطهری (ره) و هادی وکیلی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بودند و دبیری این نشست هم به درمان می‌پردازد. محمدجعفر جامه‌بزرگی، عضو هیئت علمی پژوهشی حکمت و فلسفه ایران بود.

یعقوبیان در ابتدای این نشست کمی از تاریخچه اصطلاح «مشاوره فلسفی» گفت و توضیح داد: اصطلاح مشاوره فلسفی از سال ۱۹۷۸ مطرح و درباره آن نوشته‌هایی هم منتشر شد. این اصطلاح ابتدا در اروپا و سپس در آمریکا مطرح شد. در کنار غربی در شرق و به خصوص هند هم درباره این مفهوم کارهای صورت گرفت و در کشور ما هم یکسری کتاب با این مضمون ترجمه و چاپ می شود و نامه های پایانی هم در دانشگاه ها با این مضمون نوشته می شود.

وی در ادامه به مفهوم مشاوره فلسفی پرداخت و گفت: مشاوره فلسفی یک ماهیت بین‌رشته‌ای و ترکیبی از فلسفه و مشاوره است. این مفهوم به دنبال کردن فلسفه کاربردی شکل گرفته است و با فلسفه انتزاعی فرق دارد. در فلسفه کاربردی به مسائل زمینی و زیست پرداخته می شود. فلسفه عملی و کاربردی به دنبال آن است که فلسفه دوباره به کوچه پس کوچه‌ها و میان مردم برمی‌گردد.

این استاد دانشگاه با اشاره به استفاده از فلسفی با مشاوره‌های درمانی متفاوت است. اما اگر بخواهم درباره رابطه مشاوره فلسفی و فلسفه اسلامی توضیح دهم باید بگویم این دو رشته با رابطه دوستی دارند نوشته‌های فلسفه قدیم و مباحثی که درباره علم و نفس وجود دارد نیز گویای این موضوع است.

یعقوبیان در ادامه بیان کرد: درباره رابطه بین فلسفه اسلامی و مشاوره فلسفی دو دیدگاه وجود دارد. یک دیدگاه، دیدگاه مخالفان است که معتقدند فلسفه اسلامی در مشاوره فلسفی را ندارد مانند نظراتی که افراد امثال دکتر ملکیان دارند و معتقدند برای مشاوره فلسفی یک نظام و ساختاری لازم است که فلسفه اسلامی آن نظام را ندارد اما در مقابل این دیدگاه عده ای هم موافق استفاده است. از فلسفه اسلامی در مشاوره فلسفی هستند. نظر بنده اما این است که در مشاوره فلسفی می‌توان از فلسفه اسلامی استفاده کرد اما منوط به شروطی و پیش از هرچیز لازم است از خودمان بپرسیم که امکان استفاده از فلسفه اسلامی در مباحث مشاوره فلسفی چقدر و کجاست؟

وی اضافه کرد: در بحث مشاوره فلسفی وجود دارد اما در این راه اسلامی با چالش‌ها و مشکلاتی که وجود دارد، هم می‌توان به این موضوع اشاره کرد که ممکن است از فلسفه استفاده شود. موضوعات موضوعاتی مثل علم و نفس در فلسفه اسلامی ما ممکن است به چالش بخوریم زیرا در فلسفه اسلامی به انسان به چشم «ما هو انسان» نگاه می‌کند در حالی که در مشاوره فلسفی به فرد پرداخته می‌شود. یکی دیگر از مواردی که ممکن است به مشکل برسند. چون در فلسفه اسلامی ما بهت انسان کار داریم اما در اتاق مشاوره درباره انسان که روی زمین آخر صحبت می‌شود.

یعقوب گفت: این مواردی که مطرح کردند به این معنی نیست که نمی‌توان از فلسفه اسلامی در جهت مشاوره فلسفی بهره برد چون فلسفه اسلامی، فرصت‌هایی را هم در اختیار ما قرار داد. مثلاً فلسفه اسلامی به ویژه در دوران ملاصدرا به فیلسوف به چشم یک سالک و کسی که در سیر است نگاه می‌کند و فلسفه در این دوران به مثابه یک سفر است که از این نگاه می‌توان در مشاوره فلسفی بهره یا موضوعاتی مثل حیات و زندگی. معنویت و خود دگرگونی، توسعه فردی، انسان شناسی، مباحث علم و نفس و نظر در زندگی که در فلسفه اسلامی خیلی به آن پرداخته می شود همگی از جمله مباحثی هستند که در فلسفه اسلامی وجود دارند و می توانند از آنها در جهت استفاده در مشاوره فلسفی بهره مند شوند. برد.

سخنران بعدی مراسم هادی وکیلی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بود. وی با اشاره به اینکه حدود 15 سال است که کار را انجام می دهد گفت: در ط ول همه این سالهایی که کار را انجام می دهند همیشه برایم سوال بود که سنت اسلامی چه می تواند در خدمت تراپیست ها باشد؟ مبحث مشاوره فلسفی خیلی مبحث جذابی است و کسی است که به این نوع مشاوره می دهد توقع دارد که فلسفی را نه روانشناختی اما موضوع دیگری است که در این رابطه امکان ارزیابی به این معنا وجود دارد که با مشاوره فلسفی حرف میزنیم باید کدام یک را مشخص کنیم. از مکاتب فلسفه اسلامی مدنظر ماست؛ مکتب مشایی، مکتب اشراقی و یا مکتب برتریه؟

وکیلی افزود: نکته دیگری که باید در نظر داشته باشید از استفاده از مباحث فلسفه اسلامی در مشاوره فلسفی در مرحله شکل گیری پارادایم و شکل است و هنوز از این فلسفه به شکلی که از فلسفه های غرب در مشاوره فلسفی استفاده می شود نمی توان استفاده کرد. پرسشگری و پرسش‌های بشرمندی خصلت اصلی و به بیان دیگر انسان همیشه سوال دارد و به دنبال جواب است. پرسش‌های فلسفه اسلامی حول چیستی، هستی و چرایی است اما آیا این پرسش‌ها به مشاوره فلسفی می‌خورید؟ آیا ما سبکی به نام مشاوره فلسفی فلسفه اسلامی داریم؟ آیا شما یک خانواده دیندار و متدین در اتاق مشاوره از مشکلات فرزندان خود دیندار هستید و نماز نمی‌خوانند حرف می‌زنند ما می‌توانیم مشکلاتشان را با فلسفه اسلامی حل کنیم؟ آیا فلسفه اسلامی پاسخی به کسانی است که بیماریهای لاعلاج مرگبار میگیرند و میپرسند چرا من؟ دارد.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: مارینوف و کوهن دو نفر از کسانی هستند که در غرب در حوزه مشاوره فلسفی کار کردند. مارینوف معتقد است ما پیش از هرچیز باید بدانیم بیماری با ناراحتی فرق می کند و نباید هرنوع ناراحتی را یک مشکل و بیماری بدانیم و دنبال دوا و درمان کنیم که تاجران دارو هرروز پولدارتر شوند بلکه باید به روش های غیرمتعارف مانند سنگدرمانی، مدیتیشن، مراقبه و امثال اینها باشند. پناه ببریم. کوهن اما به روش LBT اعتقاد دارد و معتقد است که در مشاوره فلسفی منشأ همه مشکلات به ذهن و تفکر انسان برمی‌گرداند و افکار ما رفتارمان را تحت الشعاع قرار می‌دهد بنابراین روح مشاوره فلسفی ایجاد می‌کند و بر روی ماست تأثیر می‌گذارد.

وکیلی اضافه کرد: در سنت فلسفه اسلامی هم رواقیون اعتقاد دارند که ما باید اموری که کنترلشان از دست ما خارج است را باید انجام دهیم مثل اینکه چرا من زن هستم؟ چرا مرد هستم؟ چرا ایرانی هستم؟ چرا اینجا به دنیا آمده‌ام و امثال اینها. چون همه اینها بخشیده های رایگان عالم به ما هستند.

وی ادامه داد: نکته دیگری که باید به آن توجه کرد این است که علم‌النفس با سایکولوژی فرق دارد. علم النفس یکجور تفکر خانگی است که در کتاب‌ها شکل گرفته اما سایکولوژی بر تجربه و مشاهده است. عقیده شخصی من این است که در سنت فلسفه اسلامی، عرفان از سایر حوزه ها بیشتر در مشاوره فلسفی استفاده می کند.

این محقق و پژوهشگر گفت: مورد دیگری که می‌خواهم روی آن متمرکز شود که ارتباط بین علوم است. علوم مختلف انقدر باهم نزدیک هستند که روابطشان کم‌کم به مرور زمان کشف می‌شود. مثلاً عرفان، روانشناسی، فلسفه و فیزیک کوانتوم همگی باهم در ارتباط هستند و ارتباطشان هم تصادفی نیست. در فیلم اوپنهایمر هم اگر دقت کنید، اوپنهایمر یکجائی می‌گوید: اکنون ما مرده‌ایم؛ کشندگان جهان و این حرف خود نشانگر علوم با اتحاد است.

وکیلی در پایان افزود: موردی که باید به آن توجه شود این است که مشاوره دادن با مشورت دادن متفاوت است. یک مشاور باید تئوری بداند و از فلسفه اسلامی در جهت مشاوره می‌توان بهره برد که نهادهای آکادمیک هم به میدان بیایند و نشست‌هایی برای مثال این نشست بیشتر برگزار شود. ما فقط بخواهیم روی فلسفه اسلامی تکیه کنیم ما را از کمک به مردم ناتوان می‌توانیم بخواهیم که علاقه‌مند به مشاور فلسفی حتماً روانشناسی هم بخوانند و به کمک سازمان‌ها و نهادهای مختلف افراد فلسفه خوانده و توصیه‌های لازم را در بیمارستان‌های کناری بخوانند. کسانی که امیدشان برای زنده ماندن را از دست دادند حضور داشته باشند.

این نشست با پرسش و پاسخ میان حاضران در جلسه و سخنرانان به پایان رسید.

ممکنه براتون جالب باشه که...

پست های محبوب

دیدگاهتان را بنویسید